Програма:

Управување, политики и администрација (2026/2027)

Циклус на студии:	Трет циклус (докторски)
Факултет:	Современи Општествени Науки

Код на програмата:	PhD-GPA
Академска година:	2023 / 2024
Титула:	Доктор на науки по управување, политики и администрација
ЕКТС:	180 (3 години)
Решение:

Докторската програма по управување, политики и администрација е осмислена да создаде нова генерација висококвалификувани експерти и истражувачи, способни да се справат со сè посложените предизвици во јавниот сектор, особено во областите на анализа на политиките и одржливиот развој. Програмата нуди ригорозна наставна содржина која го комбинира напредното теоретско знаење со практични истражувачки вештини, со што се осигурува дека докторандите се добро подготвени да анализираат, креираат и имплементираат ефикасни јавни политики. Преку усогласување со стандардите на Европскиот простор за високо образование и вклучување интердисциплинарни курсеви — како што се јавното управување и компаративната политика — програмата одговара на националните и меѓународните барања за компетентни лидери во јавната сфера. Акцентот врз независното истражување, научните публикации и меѓународната мобилност дополнително ја зголемува релевантноста на програмата, овозможувајќи им на студентите да придонесат со оригинални сознанија и иновативни решенија за прашањата поврзани со глобалното управување.

Докторандите ќе бидат квалификувани за лидерски улоги во академската заедница, владината администрација, меѓународните организации и приватниот сектор, каде што нивната експертиза во јавното управување и администрација ќе биде клучна за промовирање на транспарентноста, отчетноста и одржливиот развој. Генерално, програмата претставува навремен и стратешки одговор на еволуирачките потреби на модерното управување, создавајќи професионалци способни да водат позитивни промени и да го унапредуваат јавното добро.

Знаење и разбирање

- Покажува систематско разбирање на полето на истражување и темелно познавање на методите и истражувачките вештини во рамките на тоа поле, во согласност со највисоките меѓународни стандарди.

Поседува напредни знаења за теориите, истражувањата и практиките во јавната администрација.

Примена на знаењето и разбирањето

- Покажува способност за интерпретација, дизајнирање, примена и приспособување на суштински истражувачки предмети со висок научен интегритет.

- Дава придонес преку оригинални истражувања кои ги поместуваат постојните граници на знаењето, преку развој на нови спознанија верификувани во национални и меѓународни референтни публикации.

Ја препознава поврзаноста меѓу административните процеси и аналитичката дејност потребна за креирање политики.

Способност за проценка

- Способност за критичка анализа, евалуација и синтеза на нови и сложени идеи, вклучувајќи и развиени компетенции за нивна процена.

- Способност за самостојно иницирање и учество во национални и меѓународни истражувачки мрежи и настани, со висок научен интегритет.

- Способност за независно иницирање истражувачки и развојни проекти, преку кои се генерираат нови знаења и вештини за унапредување на истражувачкото поле.

Способност за планирање и ефикасно дејствување во управувањето со организациите од јавниот сектор.

Комуникациски вештини

- Способност за комуникација со колегите, пошироката академска заедница и јавноста во рамките на сопствената област на експертиза.

- Учество во јавни дебати и медиумски настапи со примена на соодветна професионална терминологија.

Вештини за пишување, предлагање и раководење со истражувачки проекти во областа на јавната администрација.

Вештини на учење

- Способност за професионална афирмација во академски и професионални рамки, како и придонес кон технолошкиот, општествениот или културниот развој во општество засновано на знаење.

- Вештини за обука и развој на кадри за политички и административни позиции во јавниот сектор.

Способност за планирање и организирање на функционирањето на јавната администрација и институциите, во согласност со современите демократски системи.

Семестар 1

[DPA0101] [10 ЕКТС] Методологија на истражување
Овој предмет има за цел да им овозможи на студентите сеопфатно разбирање на научните теории и истражувачките методологии, со што ќе се оспособат да дизајнираат, спроведуваат и критички евалуираат академски истражувања. Предметот ги опфаќа основните концепти, вклучувајќи дизајн на истражување, променливи, формулирање на хипотези (директни и индиректни), валидност и релевантност на резултатите, пристрасност (bias) и етички аспекти, како и квантитативни и квалитативни методолошки пристапи. Преку комбинација на теоретска настава и практични задачи, студентите ќе стекнат практично искуство во примена на истражувачки методи. По успешно завршување на предметот, студентите ќе можат да: • Демонстрираат солидно разбирање на основните научни концепти и нивната улога во истражувањето • Применуваат ефективни техники за истражување, пребарување информации и преглед на научна литература • Идентификуваат, дефинираат и формулираат научно засновани истражувачки проблеми • Изберат и аргументираат соодветни истражувачки методологии и пристапи • Критички ги споредуваат предностите и ограничувањата на различни методи за собирање и анализа на податоци во квантитативни и квалитативни истражувања • Применуваат основни истражувачки методи за анализа и интерпретација на податоци • Развиваат кохерентни теоретски рамки врз кои се гради истражувањето • Критички прегледуваат и евалуираат научни и технички публикации Овој предмет ги подготвува студентите за самостојна истражувачка работа и придонесува за развој на аналитички вештини, критичко размислување и академско пишување.
[C2760] [10 ЕКТС] Управување и институции
По успешното завршување на предметот, студентите ќе бидат способни да: • ги опишат основните карактеристики на институционалната архитектура на локално, национално, регионално и меѓународно ниво, вклучувајќи ги улогите и интеракциите на клучните институции; • анализираат како функционираат институциите, вклучувајќи ги клучните актери и процедурите за донесување одлуки; • вршат критичка оценка и примена на правните и политичките рамки што регулираат специфични области; • ги користат стекнатите знаења за да дадат аргументирани проценки за функционирањето на институциите и управувањето, како и да се вклучат во информирани дебати за идните предизвици; • развиваат критичко размислување за политиките и процесите на институционалното управување; • спроведуваат независно истражување и ефикасно да ги структурираат аргументите во писмени работи и презентации.
[DPA0103] [10 ЕКТС] Анализа на јавни политики
Анализата на политиките е дисциплина за решавање проблеми која се потпира на теориите, методите и суштинските сознанија од општествените науки, особено од политичките науки, економијата, јавната администрација и менаџментот. Нејзината цел е да им обезбеди стручни совети на носителите на одлуки преку создавање, критичка евалуација и пренесување релевантни информации за решавање практични проблеми. Овој курс е насочен кон развивање вештини кај студентите за разбирање и процена на сложеноста на јавните политики, со истовремено идентификување на надворешните и внатрешните фактори кои влијаат врз нивната ефикасност. Студентите ќе оспособат да ги препознаваат предизвиците во процесите на одлучување и, преку анализа на конкретни случаи, практично да развијат сопствени решенија за одредени прашања од јавен интерес.

Семестар 2

[C2603] [10 ЕКТС] Предлог-докторски проект
Оваа активност подразбира подготовка на самостоен истражувачки проект под менторство, кој претставува основа за докторската дисертација. Студентот го започнува процесот на изработка на планот за истражување на дисертацијата преку систематско разработување на неговите клучни компоненти. Активностите вклучуваат идентификација и преглед на релевантна литература, дефинирање на теоретската рамка и истражувачките хипотези, избор и дефинирање на методологијата на работа, како и изработка на индивидуален план за истражување. Процесот се заокружува со прва јавна презентација на истражувачкиот проект.
[10 ЕКТС] Изборен предмет
- [E3033] Држава, бирократија и јавна администрација
  Целта на предметот е студентите: - да се запознаат со теориите и истражувањата поврзани со улогата на државата и процесот на владеење во демократските општества; - критички да ги анализираат главните теории за државата и развојот на јавната администрација; - да ги објаснат класичните и современите модели на бирократија, владеење и институционален дизајн; - да ги оценуваат административните реформи во компаративна перспектива; - да реализираат напредни научни истражувања за државните структури, јавните институции и бирократското однесување; - да ги применат теориските пристапи во анализата на актуелните предизвици на јавната администрација.
- [E3034] Глобална политичка економија и транзициски динамики
  Овој предмет нуди длабинска анализа на глобалната политичка економија, опфаќајќи ги либералните, меркантилистичките, марксистичките и критичките пристапи, историските трансформации на меѓународниот економски поредок и улогата на клучните актери. Докторандот ќе го оценува влијанието на глобализацијата, финансиската либерализација и регионалната интеграција врз економскиот развој, нееднаквоста и демократијата. Воедно, ќе се врши споредба на транзициите од социјалистички кон пазарни економии и примена на теоретските пристапи преку студии на случај од Централна и Источна Европа, поранешниот СССР, Балканот и земјите во развој. Предметот вклучува и изработка и презентација на напредно истражување, како и професионално комуницирање на резултатите.
- [EDPS0104] Компаративни политики
  Преку предметот Компаративни политики, студентите стекнуваат знаења за функционирањето на институциите на политичкиот систем во споредба со истите институции во други системи. Цели на овој предмет се: - разбирање на суштината и принципите на функционирање на политичките системи воопшто; - поттикнување критичко размислување во рамките на групата; - оспособување за примена на стекнатите знаења при давање аргументирани оценки за начинот на функционирање на политичките системи во соодветните држави; - развивање на комуникациските способности на студентите; - оспособување за препознавање на предностите и недостатоците на различните политички системи ширум светот, како и на нивните меѓусебни сличности и разлики.
- [EDPA0102] Евалвација на јавни програми
  Целта на овој предмет е студентите да се запознаат со техниките за анализа на ефективноста на организациите во јавниот сектор. Студентите ќе стекнат вештини за формулирање евалуациски прашања, селектирање примерок, планирање и собирање податоци, како и за анализа на резултатите од евалуацијата. Исто така, курсот опфаќа дизајнирање буџет за евалуација, известување и пренесување на резултатите до различните засегнати страни, како и развој на компетенции за етичките и политичките прашања поврзани со овој процес.
- [E3035] Глобализација
  Цели на предметот По завршувањето на овој предмет, докторандите ќе бидат способни да: • го разберат и да го оценат клучното теоретско наследство на глобализацијата (либерално, неомарксистичко, светско-системско, конструктивистичко и постколонијално); • ги анализираат големите трансформации во политичката економија, културата и управувањето обликувани од глобализацијата; • ги евалуираат критичките дебати за нееднаквоста, идентитетот, глобалните ризици и кризата на либералниот меѓународен поредок; • ги истражат современите поместувања: деглобализацијата, технонационализмот, управувањето со вештачката интелигенција и глобалните дигитални платформи; • ги применат теориите за глобализација во рамките на своите докторски истражувачки проекти.
[10 ЕКТС] Изборен предмет
- [E3033] Држава, бирократија и јавна администрација
  Целта на предметот е студентите: - да се запознаат со теориите и истражувањата поврзани со улогата на државата и процесот на владеење во демократските општества; - критички да ги анализираат главните теории за државата и развојот на јавната администрација; - да ги објаснат класичните и современите модели на бирократија, владеење и институционален дизајн; - да ги оценуваат административните реформи во компаративна перспектива; - да реализираат напредни научни истражувања за државните структури, јавните институции и бирократското однесување; - да ги применат теориските пристапи во анализата на актуелните предизвици на јавната администрација.
- [E3034] Глобална политичка економија и транзициски динамики
  Овој предмет нуди длабинска анализа на глобалната политичка економија, опфаќајќи ги либералните, меркантилистичките, марксистичките и критичките пристапи, историските трансформации на меѓународниот економски поредок и улогата на клучните актери. Докторандот ќе го оценува влијанието на глобализацијата, финансиската либерализација и регионалната интеграција врз економскиот развој, нееднаквоста и демократијата. Воедно, ќе се врши споредба на транзициите од социјалистички кон пазарни економии и примена на теоретските пристапи преку студии на случај од Централна и Источна Европа, поранешниот СССР, Балканот и земјите во развој. Предметот вклучува и изработка и презентација на напредно истражување, како и професионално комуницирање на резултатите.
- [EDPS0104] Компаративни политики
  Преку предметот Компаративни политики, студентите стекнуваат знаења за функционирањето на институциите на политичкиот систем во споредба со истите институции во други системи. Цели на овој предмет се: - разбирање на суштината и принципите на функционирање на политичките системи воопшто; - поттикнување критичко размислување во рамките на групата; - оспособување за примена на стекнатите знаења при давање аргументирани оценки за начинот на функционирање на политичките системи во соодветните држави; - развивање на комуникациските способности на студентите; - оспособување за препознавање на предностите и недостатоците на различните политички системи ширум светот, како и на нивните меѓусебни сличности и разлики.
- [EDPA0102] Евалвација на јавни програми
  Целта на овој предмет е студентите да се запознаат со техниките за анализа на ефективноста на организациите во јавниот сектор. Студентите ќе стекнат вештини за формулирање евалуациски прашања, селектирање примерок, планирање и собирање податоци, како и за анализа на резултатите од евалуацијата. Исто така, курсот опфаќа дизајнирање буџет за евалуација, известување и пренесување на резултатите до различните засегнати страни, како и развој на компетенции за етичките и политичките прашања поврзани со овој процес.
- [E3035] Глобализација
  Цели на предметот По завршувањето на овој предмет, докторандите ќе бидат способни да: • го разберат и да го оценат клучното теоретско наследство на глобализацијата (либерално, неомарксистичко, светско-системско, конструктивистичко и постколонијално); • ги анализираат големите трансформации во политичката економија, културата и управувањето обликувани од глобализацијата; • ги евалуираат критичките дебати за нееднаквоста, идентитетот, глобалните ризици и кризата на либералниот меѓународен поредок; • ги истражат современите поместувања: деглобализацијата, технонационализмот, управувањето со вештачката интелигенција и глобалните дигитални платформи; • ги применат теориите за глобализација во рамките на своите докторски истражувачки проекти.

Семестар 3

[C2840] [30 ЕКТС] Научно-истражувачка работа
Во втората година, кандидатот продолжува со научно-истражувачката работа во согласност со одобрениот индивидуален план. Менторот врши континуирана евалуација на реализираните активности и поднесува писмен извештај до Наставно-научниот совет.

Семестар 4

[C2841] [20 ЕКТС] Публикации I
Објавување на резултатите од истражувачките активности согласно со табелата за релевантност на медиумите за објавување. Издавачката дејност и успесите на кандидатот се верификуваат пред научната јавност, во зависност од областа и значењето на истражувањето
[DPA0105] [10 ЕКТС] Студентска мобилност
Во текот на четвртиот семестар, докторандите се должни да реализираат мобилност во научна или во друга релевантна институција во странство, во траење од најмалку една недела. Целта на мобилноста е студентите да ја презентираат и да ја дискутираат својата истражувачка работа со колеги од други земји, со цел да се унапреди квалитетот на нивната дисертација. За реализираната мобилност, докторандот до менторот доставува соодветна потврда издадена од институцијата домаќин.

Семестар 5

[DPA0106] [20 ЕКТС] Презентација на резултатите од истражувањето
На крајот на петтиот семестар, по реализацијата на истражувачките активности предвидени со индивидуалниот план, кандидатот јавно ги презентира вкупните резултати од оваа фаза на трудот и од истражувањето
[PHD-S5-01] [10 ЕКТС] Публикации II
Објавување на резултатите од истражувачките активности согласно критериумите за релевантност на медиумот во кој се објавуваат. Издавачката дејност и успесите на кандидатот се верификуваат пред научната јавност, во однос на областа и значењето на истражувањето.

Семестар 6

[PA-PhD-THESIS] [30 ЕКТС] Докторска дисертација
„Докторската дисертација“ претставува академска активност која опфаќа спроведување оригинално научно истражување во конкретна област од студиите. Активноста вклучува идентификација на значаен истражувачки проблем, развој на соодветна методологија, собирање и анализа на податоци, како и интерпретација и презентирање на резултатите на систематски и научен начин. Целта е докторандите да покажат способност за самостојно истражување и создавање нови знаења или иновативни пристапи во соодветната област. Процесот е насочен кон развивање вештини за критичка и синтетичка анализа, примена на напредни истражувачки методологии, научно презентирање на резултатите и почитување на принципите на академски интегритет. Исто така, дисертацијата ги подготвува студентите за професионален и академски придонес во својата област, како и за активно учество во меѓународната научна заедница. По завршувањето на докторската дисертација под менторство, трудот се поднесува до Наставно-научниот совет на соодветниот факултет. По неговото прифаќање, дисертацијата се доставува до членовите на рецензентската комисија, со што започнува постапката за јавна одбрана.