Програма:

Наука за животната средина, политика за климатски промени и одржлив бизнис менаџмент (2026/2027)

Циклус на студии:	Трет циклус (докторски)
Факултет:	Бизнис и економија

Код на програмата:	PhD-ES
Академска година:	2023 / 2024
Титула:	Доктор по економски науки Област: Наука за животната средина, политика за климатски промени и одржлив бизнис менаџмент
ЕКТС:	180 (3 години)
Решение:

Факултетот за бизнис и економија, во соработка со Институтот за животна средина и здравје при SEEU, има централна улога во дизајнирањето, академскиот развој и имплементацијата на трет циклус студиска програма со наслов „Наука за животната средина, политики за климатски промени и одржливо управување со бизнис“. Факултетот за бизнис и економија е матична академска единица одговорна за координација, реализација и академски надзор на програмата. Основната цел на оваа интердисциплинарна програма е да развие високо квалификувани професионалци со научни знаења, познавање на политики и менаџерски компетенции потребни за справување со комплексните предизвици на одржливоста и климатските промени. Програмата има за цел да ги поврзе науките за животната средина со стратегискиот менаџмент, интегрирајќи стратегии за ублажување и адаптација кон климатските промени со одржливи бизнис модели и јавни политики. Дипломираните ќе бидат подготвени за лидерски позиции во државни институции, меѓународни организации, невладини организации, академијата и приватниот сектор.

Оправданост за воведување на програмата:

1. Усогласеност со меѓународни и национални стратешки цели
Програмата директно придонесува кон глобалните иницијативи како Целите за одржлив развој (SDGs), особено SDG 13 (Климатска акција), SDG 12 (Одговорна потрошувачка и производство) и SDG 7 (Достапна и чиста енергија). Таа е усогласена и со националните климатски политики и стратегии.
2. Зголемена потреба од мултидисциплинарна експертиза
Сложеноста на климатските промени бара професионалци кои можат да интегрираат научни податоци, политики и економски стратегии во практични решенија.
3. Потреби на пазарот на труд и можности за вработување
Пазарот бара експерти за управување со еколошки регулативи, стратегии за одржливост и климатски ризици. Дипломираните ќе имаат можности во консалтинг, политики и корпоративна одговорност.
4. Академски и институционален развој
Програмата го поддржува развојот на институцијата преку проширување на академската понуда и интердисциплинарна соработка.
5. Поддршка за еколошки иновации и зелена транзиција
Програмата придонесува кон развој на зелена економија преку поттикнување иновации и одржливи практики.
6. Усогласеност со стандарди за високо образование

Курикулумот е усогласен со Европската рамка на квалификации (EQF) и националните стандарди, со вклучени теоретски и практични компоненти, истражувачки проекти и меѓународна соработка.

Доктор во областа на науките за животната средина, политиките за климатски промени и одржливиот бизнис менаџмент може да развие кариера во повеќе значајни сектори, вклучувајќи универзитети и научно-истражувачки институции, каде што може да се ангажира во наставата и во истражувачки проекти; во влада и јавни институции, придонесувајќи во креирањето и спроведувањето на политики за заштита на животната средина и управување со климатските промени; во корпорации и приватниот сектор како експерт за ESG (Environmental/Social/Governance) и стратегии за одржливост; во меѓународни организации и невладини организации кои се занимаваат со одржлив развој и климатски прашања; како и во зелено претприемништво и иновативни проекти кои промовираат чисти технологии и решенија за климатските предизвици.

Знаење и разбирање

По успешно завршување на програмата, докторите на науки (PhD) ќе демонстрираат сеопфатно и интердисциплинарно знаење и разбирање во следните области:

Цврсто разбирање на еколошките системи, динамиката на природните ресурси, биодиверзитетот и еколошките процеси на глобално, регионално и локално ниво.
Познавање на клучни еколошки проблеми како загадување, уништување на шуми, опустинување, недостиг на вода и деградација на екосистемите.

Продлабочено знаење за научните принципи на климатските промени, вклучувајќи го ефектот на стаклена градина, климатско моделирање, јаглеродни циклуси и антропогени влијанија.
Разбирање на климатските системи, набљудуваните трендови и проектираните сценарија врз основа на извештаите на IPCC и други научни извори.

Сеопфатно знаење за меѓународни рамки (на пр. UNFCCC, Париски договор, Кјото протокол) и национално законодавство и политики за климата.
Увид во глобалната климатска дипломатија, еколошката правда и механизмите како тргување со јаглерод и климатско финансирање.

Разбирање на концептите на одржлив развој, принципите на циркуларна економија и стратегиите за зелен раст.
Познавање за интеграција на ESG критериуми (еколошки, социјални и управувачки) во деловните операции и долгорочното планирање.

Способност за поврзување на научни, економски, правни и социјални перспективи за решавање на комплексни предизвици на одржливоста.
Широко концептуално разбирање за интеракцијата помеѓу науката за животната средина, политиките и бизнисот во рамки на системски пристап и одржливост.

Разбирање на научните методологии, анализа на еколошки податоци и алатки како географски информациски системи (GIS), анализа на животен циклус (LCA) и евалуација на влијание.
Способност за интерпретација, синтеза и примена на академска и техничка литература во реални еколошки и политички контексти.

Примена на знаењето и разбирањето

Докторите на науки ќе можат да:

Да применуваат научни принципи и податоци за проценка на состојбата на животната средина, следење на еколошките промени и анализа на причините и последиците од климатските промени.
Да користат алатки како географски информациски системи (GIS), климатски модели и еколошки индикатори за интерпретација на податоци и поддршка на донесување одлуки.

Да ги трансформираат научните наоди во практични политички предлози, стратегии или регулаторни рамки за справување со климатските промени, управување со ресурси и заштита на животната средина.
Да учествуваат во дизајн и евалуација на национални и меѓународни климатски политики, вклучувајќи мерки за адаптација и ублажување.

Да ги интегрираат принципите на одржливост во корпоративното одлучување, вклучувајќи управување со синџири на снабдување, развој на производи, анализа на ризици и инвестиционо планирање.
Да применуваат знаења од еколошка економија и зелени финансии за развој на бизнис стратегии кои ја усогласуваат профитабилноста со еколошката и социјалната одговорност.

Да дизајнираат, планираат и имплементираат проекти или иницијативи за одржливост во различни организациски средини (јавен сектор, невладини организации, приватен сектор).
Да користат алатки и методологии за управување со проекти за следење на напредокот, евалуација на влијанијата и обезбедување ефективност на климатските и одржливите интервенции.

Да анализираат сложени еколошки предизвици преку системско размислување, идентификувајќи меѓузависности меѓу еколошките, економските и социјалните димензии.
Да предлагаат иновативни, на докази базирани решенија кои се практични, контекстуално прилагодени и усогласени со глобалните стандарди за одржливост.

Да применуваат знаења во мултидисциплинарни тимови, соработка со актери од науката, политиката, индустријата и граѓанското општество.
Да олеснуваат дијалог, преговори и соработка со цел заедничко создавање на одржливи и инклузивни решенија.

Способност за проценка

Докторите на науки ќе демонстрираат:

Способност за критичка проценка на научни докази, политички документи, регулаторни рамки и извештаи за одржливост.
Капацитет да разликуваат веродостојни од неверодостојни извори на информации, да идентификуваат пристрасности и да ги оценуваат ограничувањата на податоците и методологиите.

Компетентност за идентификување на тековни и нови еколошки и климатски предизвици на локално, национално и глобално ниво.
Вештини за проценка на ризици и неизвесности во еколошко планирање, бизнис операции и јавни политики, како и предлагање соодветни решенија.

Свесност за етичките импликации на одлуките кои влијаат врз екосистемите, луѓето и идните генерации.
Посветеност на принципите на еколошка правда, одржливост и социјална еднаквост во професионалната практика.

Способност за анализа на потенцијални идни сценарија поврзани со влијанијата од климатските промени, управувањето со ресурси и транзицијата кон одржливост.
Капацитет за препорачување политики или бизнис стратегии врз основа на долгорочни еколошки, социјални и економски последици.

Одлучување кое ги интегрира научните знаења, социо-економските фактори, правните ограничувања и организациските реалности.
Способност за синтеза на различни перспективи со цел донесување холистички и системски базирани одлуки.

Чувство на професионална одговорност за придонес кон целите за одржлив развој и почитување на националните и меѓународните стандарди во управувањето со животната средина и корпоративното управување.
Свесност за сопствените ограничувања и значењето на континуираното учење во динамична и брзорастечка област.

Комуникациски вештини

Докторите на науки ќе можат да:

Јасно и прецизно да комуницираат научни податоци, анализи и резултати поврзани со животната средина и климатските промени, користејќи соодветна терминологија и формати.
Да подготвуваат технички извештаи, политички документи (policy briefs), проценки за одржливост и извештаи за влијание врз животната средина во согласност со академски, владини и индустриски стандарди.

Да ги артикулираат импликациите од науката за животната средина и климатските политики за носителите на одлуки, засегнатите страни и бизнис лидерите.
Да преведуваат сложени научни и регулаторни информации во разбирлив јазик за неекспертска публика, вклучувајќи медиуми, заедници и пошироката јавност.

Ефективно да комуницираат во интердисциплинарни тимови, поврзувајќи научни, политички и менаџерски перспективи за поддршка на координирани напори за одржливост.
Да учествуваат во конструктивен дијалог со засегнати страни од различни професионални, културни и социо-политички средини.

Да одржуваат професионални презентации со користење соодветни визуелни и дигитални алатки, прилагодени на академска, политичка или корпоративна публика.
Самоуверено да учествуваат во јавни дебати, семинари и меѓународни форуми поврзани со климатските промени, еколошките политики и одржливоста.

Да користат дигитални платформи, геопросторни алатки (на пр. GIS) и техники за визуелизација на податоци за поддршка на ефективна еколошка комуникација и донесување одлуки.
Да креираат инфографици, графикони и контролни табли (dashboards) за јасно и концизно прикажување на сложени податоци.

Да демонстрираат способност за комуникација на најмалку еден меѓународен јазик (најчесто англиски), и во писмена и во усна форма, соодветна за глобални и мултикултурни контексти.

Вештини на учење

Докторите на науки ќе демонстрираат:

Способност да преземат одговорност за сопствениот процес на учење преку поставување цели, идентификување ресурси и самостојна евалуација на напредокот.

Мотивација за следење на најновите истражувања, регулаторни промени и иновативни практики во областа на одржливоста и климатската наука.

Капацитет за критичка самоевалуација на знаењето, перформансите и потребите за професионален развој.

Подготвеност за рефлексија врз добиените повратни информации и искуства со цел подобрување на идната работа и резултатите од учењето.

Вештини за самостојно дизајнирање и спроведување академски или применети истражувања во областа на животната средина и одржливоста, со примена на соодветни методологии и етички стандарди.

Познавање на научна литература, дигитални бази на податоци и процеси на академско објавување за поддршка на континуираното стекнување знаење.

Флексибилност за интеграција и примена на знаења од различни дисциплини (на пр. екологија, економија, право, менаџмент) за решавање на комплексни предизвици за одржливост.

Способност за учество во мултидисциплинарни образовни средини и соработка меѓу академски и професионални области.

Подготвеност за прилагодување кон технолошки напредок, промени во политиките и глобални еколошки трендови преку континуирана обука, сертификација или понатамошно образование.

Свесност за важноста на континуираниот професионален развој за ефективно функционирање во динамични работни средини.

Солидна основа за напредување во постдипломски студии (на пр. магистерски или докторски студии) или професионални сертификации во управување со животната средина, јавни политики или одржлив бизнис.

Способност да ги исполнат академските и професионалните очекувања на меѓународни институции и мрежи.

Семестар 1

[C2650] [10 ЕКТС] Методологии на истражување
Овој предмет има за цел да им обезбеди на студентите на докторски студии во програмата „ Наука за животната средина, политика за климатски промени и одржлив бизнис менаџмент “ напредни знаења и практични вештини во дизајн на истражување, методологија и анализа на податоци. Тој ги подготвува студентите критички да ја евалуираат научната литература, да развиваат ригорозни и етички истражувачки предлози, како и да спроведуваат самостојни и интердисциплинарни истражувања кои се однесуваат на комплексни еколошки, климатски и одржливи предизвици.
[C2651] [10 ЕКТС] Аналитика на животната средина: ГИС и статистичко моделирање
Цели на предметот: Да ги опреми студентите со напредни знаења за користење на ГИС и статистички методи во анализата на животната средина. Да развие истражувачки вештини за интеграција на просторни и статистички податоци. Да ги оспособи студентите за користење на статистички модели за предвидување и симулација на еколошки промени. Да го поттикне капацитетот за самостојна и интердисциплинарна истражувачка работа во областа на еколошката аналитика.
[C2652] [10 ЕКТС] Од емисии до влијанија: Справување со загадувањето на воздухот и климатските промени преку адаптација и ублажување
Цели на предметот: • Да се продлабочи разбирањето на меѓусебните врски помеѓу загадувањето на воздухот и климатските промени. • Да се обезбеди напредно теоретско и методолошко знаење за изворите, патиштата и влијанијата на емисиите. • Да се обучат студентите критички да ги оценуваат стратегиите за адаптација и ублажување. • Да се добри капацитетот за спроведување интердисциплинарни истражувања кои ги интегрираат еколошката наука, економијата и политиката. • Да се поттикнат оригинални научни придонеси во глобалните и регионалните дебати за климата и загадувањето.

Семестар 2

[C2653] [10 ЕКТС] Напредни концепти од информациски системи
Цели на предметот: • Да развие длабоко разбирање на теоретските парадигми и истражувачките школи во областа на информациските системи. • Да ги оспособи студентите критички да ја анализираат постоечката литература и да идентификуваат истражувачки празнини. • Да развие способности за поврзување на теоријата на ИС со организациската и менаџерската практика. • Да ги зајакне методолошките компетенции во дизајнирање на научни истражувања. • Да ги подготви студентите да придонесуваат во развојот на ново знаење преку научни публикации и напредни трудови.
[10 ЕКТС] Изборен предмет
- [EBS006] Проценка на климатскиот ризик и стратегии за прилагодување
  Целите на предметот се: • Унапредување на теоретските и методолошките знаења на докторантите за проценка на климатскиот ризик. • Истражување на рамките за разбирање на ранливоста, отпорноста и адаптивниот капацитет. • Обучување на студентите критички да ги оценуваат стратегиите за адаптација во различни социо-економски и еколошки контексти. • Поттикнување на независно истражување и научен придонес во дебатите за климатскиот ризик и адаптација. • Интегрирање на интердисциплинарни перспективи за климатските промени, управувањето и одржливите транзиции.
- [EBS007] Политики и управување со животната средина
  Цели на предметот: • Студентите да стекнат напредни теоретски и практични знаења во областа на јавните финансии, како еден од основните столбови на макроекономските политики и како клучен инструмент за функционирање на националната економија, како интегрирана целина и како подсистем на економскиот систем на земјава. • Развивање на применето знаење за фискалните функции и нивните инструменти, со посебен фокус на нивната примена во секторот за животна средина. Студентите ќе стекнат вештини за дизајнирање политики и јавни финансии на оптимален начин, во зависност од различните економски услови и циклуси, со цел заштита и подобрување на животната средина. • Способност за спроведување анализи на трошоци и придобивки на проекти поврзани со животната средина, оценувајќи ги во однос на стратешките приоритети и индиректните влијанија врз животната средина. • Студентите да стекнат практични професионални вештини за избор на алтернативи и рационално буџетирање на проекти за животна средина, како на ниво на централни јавни финансии, така и на ниво на локална самоуправа.
- [EBS008] Одржлив развој и животна средина
  Цели на предметот: • Да ги опреми студентите со напредни теоретски и практични знаења за одржлив развој. • Да ја анализира меѓусебната зависност меѓу животната средина, општеството и економијата. • Да ги разгледа меѓународните политики и инструменти за клима и животна средина. • Да ги оспособи студентите за самостојно истражување во областа на одржливоста
- [EBS009] Економија на однесувањето во животната средина
  Бихејвиоралната економија ги интегрира сознанијата од психологијата во економското размислување. Таа има за цел да ја зголеми објаснувачката моќ на економските модели преку вклучување на подобро разбирање на човечкото однесување и факторите што стојат зад него. Знаењата што се обезбедуваат во овој предмет се важни за истражувачите, идните менаџери, аналитичари, консултанти и креатори на политики, затоа што се однесуваат на разбирањето како всушност луѓето (потрошувачите, конкурентите, колегите и самите тие) носат одлуки во врска со еколошката економија, бидејќи неокласичната економија не успева реално да го прикаже однесувањето. Предметот ги претставува алатките и перспективата на бихејвиоралната економија и начинот на нивна примена во еколошката економија. На крајот од овој предмет, студентите треба да бидат во состојба да: • Ги разберат експерименталните методи и постапки што ги применува бихејвиоралната економија. • Имаат знаење за тоа како да се поврзе бихејвиоралната економија со еколошката економија. • Научат за суштинските постапки за лабораториски и теренски експерименти поврзани со еколошката економија, претходни примери и нивните резултати. • Можат да ја анализираат и опишат релевантната литература, односно студиите за еколошка економија користејќи бихејвиорален пристап.
- [EBS010] Јавни финансии
  Цели на предметот: - Студентите да стекнат знаења за напредните теории и применети аспекти на Јавните финансии, како еден од главните столбови на макроекономските политики и основен инструмент на функционирањето на една национална економија во целина и како потсистем на еден економски систем во земјава. - Студентите да здобијат знаења фискалните функции и инструментите за нивна реализација. Врз основа на применети знаења да стекнат знаења за оптимално дизајнирање на јавните финансии во различни услови и околности на економски циклуси. Карактеристики и специфики на јавните добра и трошоци за нивно обезбедување, теории на јавен избор, индиферентност и преференции, карактеристики, редистрибуција на општествениот доход, распределба и прераспределба на приходите, социјално осигурување и расходи за истите, анализа на трошоци и придобивки, социјален систем на приход, даночен систем и нивната структура, компаративните аспекти на јавните финансии во развиените и земјите во транзиција, спецификите на фискалниот систем на РСМ, неговите трендови и предизвици, фискалната децентрализација итн. - Студентите ќе ги стекнат потребните стручно применети знаења во однос на изборот на алтернативи и нивно рационално буџетирање, како на ниво на централните така и на локалните јавни финансии.
[10 ЕКТС] Изборен предмет
- [EBS006] Проценка на климатскиот ризик и стратегии за прилагодување
  Целите на предметот се: • Унапредување на теоретските и методолошките знаења на докторантите за проценка на климатскиот ризик. • Истражување на рамките за разбирање на ранливоста, отпорноста и адаптивниот капацитет. • Обучување на студентите критички да ги оценуваат стратегиите за адаптација во различни социо-економски и еколошки контексти. • Поттикнување на независно истражување и научен придонес во дебатите за климатскиот ризик и адаптација. • Интегрирање на интердисциплинарни перспективи за климатските промени, управувањето и одржливите транзиции.
- [EBS007] Политики и управување со животната средина
  Цели на предметот: • Студентите да стекнат напредни теоретски и практични знаења во областа на јавните финансии, како еден од основните столбови на макроекономските политики и како клучен инструмент за функционирање на националната економија, како интегрирана целина и како подсистем на економскиот систем на земјава. • Развивање на применето знаење за фискалните функции и нивните инструменти, со посебен фокус на нивната примена во секторот за животна средина. Студентите ќе стекнат вештини за дизајнирање политики и јавни финансии на оптимален начин, во зависност од различните економски услови и циклуси, со цел заштита и подобрување на животната средина. • Способност за спроведување анализи на трошоци и придобивки на проекти поврзани со животната средина, оценувајќи ги во однос на стратешките приоритети и индиректните влијанија врз животната средина. • Студентите да стекнат практични професионални вештини за избор на алтернативи и рационално буџетирање на проекти за животна средина, како на ниво на централни јавни финансии, така и на ниво на локална самоуправа.
- [EBS008] Одржлив развој и животна средина
  Цели на предметот: • Да ги опреми студентите со напредни теоретски и практични знаења за одржлив развој. • Да ја анализира меѓусебната зависност меѓу животната средина, општеството и економијата. • Да ги разгледа меѓународните политики и инструменти за клима и животна средина. • Да ги оспособи студентите за самостојно истражување во областа на одржливоста
- [EBS009] Економија на однесувањето во животната средина
  Бихејвиоралната економија ги интегрира сознанијата од психологијата во економското размислување. Таа има за цел да ја зголеми објаснувачката моќ на економските модели преку вклучување на подобро разбирање на човечкото однесување и факторите што стојат зад него. Знаењата што се обезбедуваат во овој предмет се важни за истражувачите, идните менаџери, аналитичари, консултанти и креатори на политики, затоа што се однесуваат на разбирањето како всушност луѓето (потрошувачите, конкурентите, колегите и самите тие) носат одлуки во врска со еколошката економија, бидејќи неокласичната економија не успева реално да го прикаже однесувањето. Предметот ги претставува алатките и перспективата на бихејвиоралната економија и начинот на нивна примена во еколошката економија. На крајот од овој предмет, студентите треба да бидат во состојба да: • Ги разберат експерименталните методи и постапки што ги применува бихејвиоралната економија. • Имаат знаење за тоа како да се поврзе бихејвиоралната економија со еколошката економија. • Научат за суштинските постапки за лабораториски и теренски експерименти поврзани со еколошката економија, претходни примери и нивните резултати. • Можат да ја анализираат и опишат релевантната литература, односно студиите за еколошка економија користејќи бихејвиорален пристап.
- [EBS010] Јавни финансии
  Цели на предметот: - Студентите да стекнат знаења за напредните теории и применети аспекти на Јавните финансии, како еден од главните столбови на макроекономските политики и основен инструмент на функционирањето на една национална економија во целина и како потсистем на еден економски систем во земјава. - Студентите да здобијат знаења фискалните функции и инструментите за нивна реализација. Врз основа на применети знаења да стекнат знаења за оптимално дизајнирање на јавните финансии во различни услови и околности на економски циклуси. Карактеристики и специфики на јавните добра и трошоци за нивно обезбедување, теории на јавен избор, индиферентност и преференции, карактеристики, редистрибуција на општествениот доход, распределба и прераспределба на приходите, социјално осигурување и расходи за истите, анализа на трошоци и придобивки, социјален систем на приход, даночен систем и нивната структура, компаративните аспекти на јавните финансии во развиените и земјите во транзиција, спецификите на фискалниот систем на РСМ, неговите трендови и предизвици, фискалната децентрализација итн. - Студентите ќе ги стекнат потребните стручно применети знаења во однос на изборот на алтернативи и нивно рационално буџетирање, како на ниво на централните така и на локалните јавни финансии.

Семестар 3

[C2654] [10 ЕКТС] Предлог-докторски проект
Оваа активност подразбира подготовка на самостоен истражувачки проект под менторство, кој претставува основа за докторската дисертација. Студентот го започнува процесот на изработка на планот за истражување на дисертацијата преку систематско разработување на неговите клучни компоненти. Активностите вклучуваат идентификација и преглед на релевантна литература, дефинирање на теоретската рамка и истражувачките хипотези, избор и дефинирање на методологијата на работа, како и изработка на индивидуален план за истражување. Процесот се заокружува со прва јавна презентација на истражувачкиот проект.
[C2655] [20 ЕКТС] Докторски семинар со презентација на извештај I
Овој докторски семинар вклучува презентација и дискусија на истражувачки извештаи подготвени од докторантите во рамките на програмата. Студентите ги презентираат резултатите од своето истражување, применетата методологија и клучните наоди, при што добиваат академски повратни информации од професорите и колегите. Активноста има за цел да ги развие вештините за научна комуникација, да го зајакне критичкото размислување и да го подобри квалитетот на истражувањето преку академска дискусија.

Семестар 4

[C2656] [15 ЕКТС] Истражување и организирање работилница за истражувачката практика
Оваа активност вклучува ангажирање на докторантите во дизајнирање, организирање и спроведување на истражувачка работилница во рамките на програмата „Наука за животната средина, политика за климатски промени и одржлив бизнис менаџмент“. Студентите ќе спроведуваат насочени истражувања на избрани теми од областа на науката за животната средина, климатските политики и одржливите деловни практики, и ќе ги трансформираат своите наоди во структурирана содржина за работилницата. Активноста има за цел да ги зајакне практичните истражувачки вештини на студентите, да го зголеми нивниот капацитет за синтеза и комуникација на научни знаења, како и да поттикне соработка преку академска и професионална размена.
[C2657] [10 ЕКТС] Публикации
Публикации (издавање) на истражувачките активности според критериумите на релевантност на издавачкиот медиум. Издавачките активности и успеси на кандидатот се проверуваат пред научниот аудиториум - за областа и релевантноста на истражувањето.
[C2658] [5 ЕКТС] Студентска мобилност
Во текот на четвртиот семестар студентот треба да реализира мобилност во научна или во друга релевантна институција во траење од најмалку една недела надвор од државава. Целта на мобилноста на докторандите е да ја презентираат, разменат и дискутираат својата истражувачката работа со колеги од други земји за подобрување на квалитетот дисертацијата. За реализираната мобилност студентот до менторот доставува потврда од институцијата.

Семестар 5

[C2659] [10 ЕКТС] Презентација на резултатите од истражувањето
На крајот на 5-от семестар, по истражувачките активности според индивидуалниот план, кандидатот вкупните резултати од оваа фаза на трудот и од истражувањето ќе ги презентира јавно.
[C2660] [20 ЕКТС] Докторски семинар со презентација на извештај II
Овој докторски семинар вклучува презентација и дискусија на истражувачки извештаи подготвени од докторантите во рамките на програмата. Студентите ги презентираат резултатите од своето истражување, применетата методологија и клучните наоди, при што добиваат академски повратни информации од професорите и колегите. Активноста има за цел да ги развие вештините за научна комуникација, да го зајакне критичкото размислување и да го подобри квалитетот на истражувањето преку академска дискусија.

Семестар 6

[C2661] [30 ЕКТС] Докторска дисертација
„Докторската дисертација“ е академска активност која опфаќа спроведување на оригинално научно истражување во конкретна област на студиите. Активноста вклучува идентификација на значаен истражувачки проблем, развој на методологијата на истражувањето, собирање и анализа на податоци, како и интерпретација и презентирање на резултатите на систематски и научен начин. Целта е студентите да покажат способности за самостојно истражување и создавање на нови знаења или нови пристапи во соодветната област. Активноста има за цел развивање на вештини за критичка и синтетичка анализа, примена на напредни истражувачки методологии, научно презентирање на резултатите и почитување на принципите на академски интегритет. Исто така, дисертацијата ги подготвува студентите за професионален и академски придонес во својата област и за активно учество во меѓународната научна заедница. По завршувањето на докторската дисертација под менторство, истата се поднесува до Наставно-научниот совет на соодветниот факултет, се разгледува/прифаќа од Наставно-научниот совет на факултетот, се доставува до членовите на комисиската комисија и започнува постапката за јавна одбрана.