Programi:

Shkenca e mjedisit jetësor, politikat e ndryshimeve klimatike dhe menaxhimi i qëndrueshëm i biznesit (2026/2027)

Cikli i studimeve:	Cikli i tretë (doktoratë)
Fakulteti:	Biznesi dhe Ekonomia

Kodi i programit:	PhD-ES
Viti akademik:	2023 / 2024
Titulli:	Doktor i Shkencave Ekonomike Drejtimi: Shkenca e mjedisit jetësor, politika e ndryshimeve klimatike dhe menaxhimi i qëndrueshëm i biznesit
SETK:	180 (3 vite)
Vendimi:

Fakulteti i Biznesit dhe Ekonomisë, në bashkëpunim me Institutin për Mjedisin Jetësor dhe Shëndetin në UEJL, luan një rol qendror në hartimin, zhvillimin akademik dhe zbatimin e programit të ciklit të tretë me titull “Shkenca e mjedisit jetësor, politikat e ndryshimeve klimatike dhe menaxhimi i qëndrueshëm i biznesit”. Fakulteti i Biznesit dhe Ekonomisë shërben gjithashtu si njësia kryesore (amë) akademike përgjegjëse për koordinimin, realizimin dhe mbikëqyrjen akademike të programit. Qëllimi kryesor i këtij programi ndërdisiplinor është të zhvillojë profesionistë të kualifikuar, të pajisur me njohuri shkencore, aftësi në politikat publike dhe kompetenca menaxheriale të nevojshme për të përballuar sfidat komplekse të qëndrueshmërisë mjedisore dhe ndryshimeve klimatike. Programi synon të lidhë shkencat mjedisore me praktikat e menaxhimit strategjik, duke integruar strategjitë e zbutjes dhe përshtatjes ndaj ndryshimeve klimatike me modelet e biznesit të qëndrueshëm dhe kornizat e politikave publike. Të diplomuarit do të jenë të përgatitur për të marrë role udhëheqëse në institucionet qeveritare, organizatat ndërkombëtare, organizatat joqeveritare, akademi dhe sektorin privat.

Arsyetimi për hapjen e programit:

1. Përputhshmëria me objektivat strategjike ndërkombëtare dhe kombëtare
Programi mbështet drejtpërdrejt arritjen e iniciativave globale si Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm të Kombeve të Bashkuara (SDGs), veçanërisht SDG 13 (Veprimi Klimatik), SDG 12 (Konsum dhe Prodhim i Përgjegjshëm) dhe SDG 7 (Energji e Përballueshme dhe e Pastër). Gjithashtu është në përputhje me politikat kombëtare klimatike, planet e veprimit mjedisor dhe strategjitë e zhvillimit të qëndrueshëm.
2. Rritja e kërkesës për ekspertizë ndërdisiplinore
Kompleksiteti i ndryshimeve klimatike dhe menaxhimit mjedisor kërkon profesionistë që mund të integrojnë të dhëna shkencore, politika mjedisore dhe strategji ekonomike në zgjidhje të zbatueshme. Ky program synon të formojë të diplomuar me aftësi ndërdisiplinore.
3. Nevojat e tregut të punës dhe mundësitë e punësimit
Tregu i punës kërkon gjithnjë e më shumë profesionistë që mund të menaxhojnë rregulloret mjedisore, të zbatojnë strategji të qëndrueshmërisë dhe të trajtojnë rreziqet klimatike. Të diplomuarit do të kenë mundësi punësimi në konsulencë mjedisore, zhvillim të qëndrueshëm të biznesit, këshillim për politika klimatike dhe menaxhim të përgjegjësisë sociale të korporatave.
4. Zhvillimi akademik dhe institucional
Hapja e programit mbështet objektivat strategjike të institucionit për zgjerimin e ofertës akademike, promovimin e kërkimit të aplikuar dhe forcimin e bashkëpunimit ndërdisiplinor. Ai plotëson programet ekzistuese në fushën e mjedisit, ekonomisë dhe biznesit.
5. Mbështetja për inovacionin mjedisor dhe tranzicionin e gjelbër
Kalimi drejt ekonomisë së gjelbër kërkon programe arsimore që nxisin inovacionin në energjinë e rinovueshme, efikasitetin e burimeve dhe sipërmarrjen e gjelbër. Programi kontribuon në zhvillimin e ekosistemeve inovative.
6. Përputhshmëria me standardet e arsimit të lartë.

Kurrikula është hartuar në përputhje me Kornizën Evropiane të Kualifikimeve (EQF) dhe standardet kombëtare të akreditimit, duke siguruar cilësi akademike dhe relevancë shoqërore. Ajo përfshin komponentë teorikë dhe praktikë, praktika profesionale, projekte kërkimore dhe bashkëpunim ndërkombëtar.

Një doktor në fushën e shkencave te e mjedisit jetësor, politikave te ndryshimeve klimatike dhe menaxhimit te qëndrueshëm te biznesit mund të zhvillojë karrierë në disa sektorë të rëndësishëm, duke përfshirë universitetet dhe institucionet e kërkimit shkencor, ku mund të angazhohet në mësimdhënie dhe projekte kërkimore; në qeveri dhe institucione publike, duke kontribuar në hartimin dhe zbatimin e politikave për mbrojtjen e mjedisit dhe menaxhimin e ndryshimeve klimatike; në korporata dhe sektorin privat si ekspert për ESG (Environmental/Social/Governance) dhe strategji të qëndrueshmërisë; në organizata ndërkombëtare dhe organizata joqeveritare që merren me zhvillim të qëndrueshëm dhe çështje klimatike; si dhe në ndërmarrësi të gjelbra dhe projekte inovative që promovojnë teknologji të pastra dhe zgjidhje për sfidat klimatike.

Njohuritë dhe të kuptuarit

Pas përfundimit me sukses të programit, të diplomuarit e ciklit të tretë (PhD) do të demonstrojnë njohuri dhe kuptim gjithëpërfshirës dhe ndërdisiplinor në fushat në vijim:

Një kuptim i qëndrueshëm i sistemeve ekologjike, dinamikës së burimeve natyrore, biodiversitetit dhe proceseve mjedisore në nivele globale, rajonale dhe lokale.
Njohuri mbi çështjet kryesore mjedisore si ndotja, shpyllëzimi, shkretëtirëzimi, mungesa e ujit dhe degradimi i ekosistemeve.

Njohuri të thelluara mbi parimet shkencore të ndryshimeve klimatike, duke përfshirë efektin serrë, modelimin klimatik, ciklet e karbonit dhe ndikimet antropogjene.
Kuptim i sistemeve klimatike, trendeve të vëzhguara dhe skenarëve të parashikuar bazuar në raportet e IPCC dhe burime të tjera shkencore.

Njohuri gjithëpërfshirëse mbi kornizat ndërkombëtare (p.sh. UNFCCC, Marrëveshja e Parisit, Protokolli i Kiotos) dhe legjislacionin kombëtar për klimën.
Njohuri mbi diplomacinë globale klimatike, drejtësinë mjedisore dhe mekanizmat si tregtimi i karbonit dhe financimi klimatik.

Kuptim i koncepteve të zhvillimit të qëndrueshëm, parimeve të ekonomisë qarkulluese dhe strategjive të rritjes së gjelbër.
Njohuri mbi mënyrat se si bizneset mund të integrojnë kriteret ESG (mjedisore, sociale dhe të qeverisjes) në operacionet dhe planifikimin afatgjatë.

Aftësi për të ndërlidhur perspektivat shkencore, ekonomike, ligjore dhe sociale për të adresuar sfidat komplekse të qëndrueshmërisë.
Kuptim i gjerë konceptual mbi ndërveprimin ndërmjet shkencës mjedisore, politikave dhe biznesit në kuadër të qasjes sistemore dhe kornizave të qëndrueshmërisë.

Kuptim i metodologjive shkencore të kërkimit, analizës së të dhënave mjedisore dhe mjeteve si sistemet e informacionit gjeografik (GIS), vlerësimi i ciklit jetësor (LCA) dhe vlerësimi i ndikimit.
Aftësi për të interpretuar, sintetizuar dhe zbatuar literaturën akademike dhe teknike në kontekste reale mjedisore dhe politike.

Aplikimi i njohurive dhe të kuptuarit

Të diplomuarit e ciklit të tretë (PhD) do të jenë në gjendje të:

Të zbatojnë parime shkencore dhe të dhëna për të vlerësuar kushtet mjedisore, për të monitoruar ndryshimet ekologjike dhe për të analizuar shkaqet dhe ndikimet e ndryshimeve klimatike.
Të përdorin mjete si Sistemet e Informacionit Gjeografik (GIS), modelet klimatike dhe indikatorët mjedisorë për interpretimin e të dhënave dhe mbështetjen e vendimmarrjes.

Të përkthejnë gjetjet shkencore në propozime praktike politike, strategji ose korniza rregullatore për adresimin e ndryshimeve klimatike, menaxhimin e burimeve dhe mbrojtjen e mjedisit.
Të kontribuojnë në hartimin dhe vlerësimin e politikave klimatike kombëtare dhe ndërkombëtare, përfshirë masat e përshtatjes dhe zbutjes.

Të integrojnë parimet e qëndrueshmërisë në vendimmarrjen korporative, përfshirë menaxhimin e zinxhirit të furnizimit, zhvillimin e produkteve, analizën e rrezikut dhe planifikimin e investimeve.
Të zbatojnë njohuri nga ekonomia mjedisore dhe financat e gjelbra për zhvillimin e strategjive të biznesit që harmonizojnë përfitimin me përgjegjësinë mjedisore dhe sociale.

Të projektojnë, planifikojnë dhe zbatojnë projekte ose iniciativa të qëndrueshmërisë në kontekste të ndryshme organizative (institucione publike, OJQ, sektor privat).
Të përdorin mjete dhe metodologji të menaxhimit të projekteve për të monitoruar progresin, për të vlerësuar ndikimet dhe për të siguruar efektivitetin e ndërhyrjeve klimatike dhe të qëndrueshmërisë.

Të analizojnë sfida të ndërlikuara mjedisore përmes mendimit sistemor, duke identifikuar ndërvarësitë midis dimensioneve ekologjike, ekonomike dhe sociale.
Të propozojnë zgjidhje inovative, të bazuara në evidencë, që janë praktike, të përshtatura me kontekstin dhe në përputhje me standardet globale të qëndrueshmërisë.

Të zbatojnë njohuritë në mjedise pune multidisiplinare, duke bashkëpunuar me aktorë nga fusha të ndryshme si shkenca, politika, industria dhe shoqëria civile.
Të lehtësojnë dialogun, negociatat dhe bashkëpunimin për të mbështetur krijimin e përbashkët të zgjidhjeve të qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse.

Aftësitë për të vlerësuar

Të diplomuarit e ciklit të tretë (PhD) do të demonstrojnë:

Aftësinë për të vlerësuar në mënyrë kritike evidencën shkencore, dokumentet e politikave, kornizat rregullatore dhe raportet e qëndrueshmërisë.
Kapacitetin për të dalluar burimet e besueshme nga ato të pabesueshme, për të identifikuar paragjykimet dhe për të vlerësuar kufizimet e të dhënave dhe metodologjive.

Kompetencë në identifikimin e sfidave aktuale dhe në zhvillim lidhur me mjedisin dhe klimën në nivele lokale, kombëtare dhe globale.
Aftësi për të vlerësuar rreziqet dhe pasiguritë në planifikimin mjedisor, operacionet e biznesit dhe politikat publike, si dhe për të propozuar përgjigje të përshtatshme.

Ndërgjegjësim për implikimet etike të vendimeve që ndikojnë ekosistemet, popullsinë njerëzore dhe gjeneratat e ardhshme.
Përkushtim ndaj parimeve të drejtësisë mjedisore, qëndrueshmërisë dhe barazisë sociale në praktikën profesionale.

Aftësi për të analizuar skenarë të mundshëm të së ardhmes lidhur me ndikimet e ndryshimeve klimatike, menaxhimin e burimeve dhe tranzicionet drejt qëndrueshmërisë.
Kapacitet për të rekomanduar veprime politike ose strategji biznesi bazuar në pasojat afatgjata mjedisore, sociale dhe ekonomike.

Aftësi vendimmarrëse që integrojnë njohuri shkencore, konsiderata socio-ekonomike, kufizime ligjore dhe realitete organizative.
Aftësi për të sintetizuar perspektiva të ndryshme për të mbështetur vendime gjithëpërfshirëse dhe të bazuara në qasje sistemore.

Ndjenjë përgjegjësie profesionale për të kontribuar në objektivat e zhvillimit të qëndrueshëm dhe për të respektuar standardet kombëtare dhe ndërkombëtare në menaxhimin mjedisor dhe qeverisjen korporative.
Ndërgjegjësim për kufizimet personale dhe rëndësinë e të nxënit të vazhdueshëm në një fushë që zhvillohet me shpejtësi.

Aftësitë e komunikimit

Të diplomuarit e ciklit të tretë (PhD) do të jenë në gjendje të:

Të komunikojnë të dhëna, analiza dhe rezultate shkencore në fushën e mjedisit dhe klimës në mënyrë të qartë dhe të saktë, duke përdorur terminologji dhe formate të përshtatshme.
Të përgatisin raporte teknike, dokumente politike (policy briefs), vlerësime të qëndrueshmërisë dhe deklarata të ndikimit mjedisor sipas standardeve akademike, qeveritare ose të industrisë.

Të artikulojnë implikimet e shkencës mjedisore dhe politikave klimatike për vendimmarrësit, palët e interesit dhe drejtuesit e biznesit.
Të përkthejnë informacion kompleks shkencor dhe rregullator në gjuhë të kuptueshme për audienca jo-eksperte, përfshirë mediat, komunitetet dhe publikun e gjerë.

Të komunikojnë në mënyrë efektive brenda ekipeve ndërdisiplinore, duke lidhur perspektivat shkencore, politike dhe menaxheriale për të mbështetur përpjekjet e koordinuara për qëndrueshmëri.
Të angazhohen në dialog konstruktiv me palë të interesit nga sfondet profesionale, kulturore dhe socio-politike të ndryshme.

Të realizojnë prezantime profesionale duke përdorur mjete vizuale dhe digjitale të përshtatshme për audienca akademike, politike ose korporative.
Të marrin pjesë me vetëbesim në debate publike, seminare dhe forume ndërkombëtare që trajtojnë ndryshimet klimatike, politikat mjedisore dhe qëndrueshmërinë.

Të përdorin platforma digjitale, mjete gjeohapësinore (p.sh. GIS) dhe teknika të vizualizimit të të dhënave për të mbështetur komunikimin efektiv dhe vendimmarrjen mjedisore.
Të krijojnë infografika, grafikë dhe panele (dashboards) për të paraqitur të dhëna komplekse në forma të qarta dhe të përmbledhura.

Të demonstrojnë aftësinë për të komunikuar në të paktën një gjuhë ndërkombëtare (zakonisht anglisht), si në formë të shkruar ashtu edhe të folur, të përshtatshme për kontekste globale dhe multikulturore.

Aftësitë e të mësuarit

Të diplomuarit e ciklit të tretë (PhD) do të demonstrojnë:

Aftësinë për të marrë përgjegjësi për procesin e tyre të të nxënit duke vendosur objektiva, duke identifikuar burime dhe duke vlerësuar progresin në mënyrë të pavarur.

Motivim për të qëndruar të përditësuar me kërkimet e reja, zhvillimet rregullatore dhe praktikat inovative në fushën e qëndrueshmërisë dhe shkencës së klimës.

Kapacitet për vetëvlerësim kritik të njohurive, performancës dhe nevojave për zhvillim profesional.

Gatishmëri për të reflektuar mbi reagimet dhe përvojat me qëllim përmirësimin e punës dhe rezultateve të të nxënit.

Aftësi për të dizajnuar dhe realizuar në mënyrë të pavarur kërkime akademike ose të aplikuara në fushat e mjedisit dhe qëndrueshmërisë, duke përdorur metodologji të përshtatshme dhe standarde etike.

Njohuri mbi literaturën shkencore, databazat digjitale dhe proceset e publikimit akademik për të mbështetur përvetësimin e vazhdueshëm të njohurive.

Fleksibilitet për të integruar dhe zbatuar njohuri nga disiplina të ndryshme (p.sh. shkencat mjedisore, ekonomia, e drejta, menaxhimi) për të adresuar sfida komplekse të qëndrueshmërisë.

Aftësi për t’u angazhuar në mjedise të të nxënit multidisiplinar dhe për të bashkëpunuar ndërmjet fushave akademike dhe profesionale.

Gatishmëri për t’u përshtatur me zhvillimet teknologjike, ndryshimet në politika dhe trendet globale mjedisore përmes trajnimeve të vazhdueshme, certifikimeve ose studimeve të mëtejshme.

Ndërgjegjësim për rëndësinë e zhvillimit të vazhdueshëm profesional për të mbetur efektiv në mjedise pune dinamike.

Një bazë të fortë për avancim në studime pasuniversitare (p.sh. Master ose PhD) ose certifikime profesionale në menaxhim mjedisor, politika publike ose biznes të qëndrueshëm.

Aftësi për të përmbushur pritshmëritë akademike dhe profesionale të institucioneve dhe rrjeteve ndërkombëtare.

Semestri 1

[C2650] [10 SETK] Metodologjitë e hulmtimit
Kjo lëndë synon t’u pajisë studentëve të doktoraturës në programin “Shkenca e mjedisit jetësor, politikat e ndryshimeve klimatike dhe menaxhimi i qëndrueshëm i biznesit” njohuri të avancuara dhe aftësi praktike në dizajnin e kërkimit, metodologji dhe analizë të të dhënave. Ajo i përgatit studentët të vlerësojnë në mënyrë kritike literaturën shkencore, të zhvillojnë propozime kërkimore rigoroze dhe etike, si dhe të realizojnë kërkime të pavarura dhe ndërdisiplinore që trajtojnë sfida komplekse mjedisore, klimatike dhe të qëndrueshmërisë.
[C2651] [10 SETK] Analitika Mjedisore: GIS dhe Modelimi Statistikor
Objektivat e lëndës: Të pajisë studentët me njohuri të avancuara mbi përdorimin e GIS-it dhe metodave statistikore për analiza mjedisore. Të zhvillojë aftësi kërkimore në integrimin e të dhënave hapësinore dhe statistikore. Të aftësojë studentët të përdorin modelet statistikore për parashikime dhe simulime të ndryshimeve mjedisore. Të nxisë kapacitetin për punë të pavarur dhe kërkime ndërdisiplinore në fushën e analitikës mjedisore.
[C2652] [10 SETK] Nga emetimet te ndikimet: Adresimi i ndotjes së ajrit dhe ndryshimeve klimatike nëpërmjet prshtatjes dhe zbutjes
Objektivat e lëndës:: • Të thellojë kuptimin e ndërlidhjeve midis ndotjes së ajrit dhe ndryshimeve klimatike. • Të ofrojë njohuri të avancuara teorike dhe metodologjike mbi burimet, rrugët dhe ndikimet e emetimeve. • Të trajnojë studentët për të vlerësuar në mënyrë kritike strategjitë e përshtatjes dhe zbutjes. • Të rrisë kapacitetin për të kryer kërkime ndërdisiplinore duke integruar shkencën mjedisore, ekonominë dhe politikat. • Të inkurajojë kontributet origjinale shkencore në debatet globale dhe rajonale mbi klimën dhe ndotjen.

Semestri 2

[C2653] [10 SETK] Koncepte të avancuara të sistemeve të informacionit
Objektivat e lëndës: • Të zhvillojë kuptim të thelluar të paradigmave teorike dhe shkollave kërkimore në fushën e sistemeve të informacionit. • Të aftësojë studentët të kritikojnë literaturën ekzistuese dhe të identifikojnë boshllëqet hulumtuese. • Të zhvillojë aftësi për të ndërlidhur teoritë e sistemeve të informacionit me praktikat organizative dhe menaxheriale. • Të forcojë kompetencat metodologjike në dizajnimin e hulumtimeve shkencore. • Të përgatisë studentët për të kontribuar në zhvillimin e dijes së re përmes publikimeve shkencore.
[10 SETK] Lëndë zgjedhore
- [EBS006] Vlerësimi i Rrezikut Klimatik dhe Strategjitë e Përshtatjes
  Objektivat e lëndës: • Avancojë njohuritë teorike dhe metodologjike të studentëve të doktoraturës mbi vlerësimin e rrezikut klimatik. • Eksplorojë kornizat për të kuptuar cenueshmërinë, qëndrueshmërinë dhe kapacitetin adaptues. • Trajnojë studentët për të vlerësuar në mënyrë kritike strategjitë e adaptimit në kontekste të ndryshme socio-ekonomike dhe ekologjike. • Inkurajojë kërkimin e pavarur dhe kontributin shkencor në debatet mbi rrezikun klimatik dhe adaptimin. • Integrojë perspektivat ndërdisiplinore mbi ndryshimet klimatike, qeverisjen dhe tranzicionet e qëndrueshme.
- [EBS007] Politikat dhe Qeverisja Mjedisore
  Objektivat e lëndës: • Pajisja e studentëve me njohuri të avancuara teorike dhe praktike në fushën e financave publike, si një nga shtyllat themelore të politikave makroekonomike dhe si instrument kyç për funksionimin e një ekonomie kombëtare, si një tërësi e integruar dhe si nënsistem i sistemit ekonomik të vendit. • Zhvillimi i njohurive aplikative mbi funksionet fiskale dhe instrumentet e tyre, me fokus të veçantë në zbatimin e tyre në sektorin e mjedisit. Studentët do të fitojnë aftësi për të dizajnuar politika dhe financa publike në mënyrë optimale, në varësi të kushteve dhe cikleve të ndryshme ekonomike, me qëllim mbrojtjen dhe përmirësimin e mjedisit jetësor. • Aftësimi për të realizuar analiza të kostos dhe përfitimeve të projekteve që lidhen me mjedisin jetësor, duke vlerësuar ato në aspektin e prioriteteve strategjike dhe impakteve indirekte në mjedis. • Pajisja e studentëve me aftësi praktike profesionale për përzgjedhjen e alternativave dhe buxhetimin racional të projekteve mjedisore, si në nivelin e financave publike qëndrore, ashtu edhe në atë të vetëqeverisjes lokale.
- [EBS008] Zhvillimi i Qëndrueshëm dhe Mjedisi
  Objektivat e lëndës: • Të pajisë studentët me njohuri të avancuara teorike dhe praktike mbi zhvillimin e qëndrueshëm. • Të analizojë ndërvarësinë mes mjedisit, shoqërisë dhe ekonomisë. • Të shqyrtojë politika dhe instrumente ndërkombëtare për klimën dhe mjedisin. • Të aftësojë studentët për kërkim të pavarur në fushën e qëndrueshmërisë.
- [EBS009] Ekonomia Mjedisore e Sjelljes
  Ekonomia e sjelljes integron njohuritë nga psikologjia në mendimin ekonomik. Ajo synon të rrisë fuqinë shpjeguese të modeleve ekonomike duke përfshirë një kuptim më të mirë të sjelljes njerëzore dhe faktorëve që e përcaktojnë atë. Njohuritë që ofrohen në këtë lëndë janë të rëndësishme për studiuesit, menaxherët e ardhshëm, analistët, konsulentët dhe politikëbërësit, sepse kanë të bëjnë me kuptimin e mënyrës se si në të vërtetë njerëzit (konsumatorët, konkurrentët, kolegët dhe vetë ata) marrin vendime në lidhje me ekonominë mjedisore, pasi ekonomia neoklasike dështon të paraqesë sjelljen në një mënyrë realiste. Lënda prezanton mjetet dhe këndvështrimet nga ekonomia e sjelljes dhe mënyrën se si ato përdoren në ekonominë mjedisore. Në përfundim të lëndës, studentët duhet të jenë në gjendje të: • Kuptojnë metodat dhe procedurat eksperimentale që përdor ekonomia e sjelljes. • Kenë njohuri se si të lidhin ekonominë e sjelljes me ekonominë mjedisore. • Mësojnë rreth procedurave thelbësore për eksperimente laboratorike dhe në terren që lidhen me ekonominë mjedisore, shembujt e mëparshëm dhe rezultatet e tyre. • Të jenë në gjendje të analizojnë dhe përshkruajnë literaturën përkatëse, pra studimet e ekonomisë mjedisore duke përdorur perspektivën e sjelljes.
- [EBS010] Financat Publike
  Objektivat e lëndës: - Paisjen e studentëve me njohuri të teorive të avancuara dhe aspekte aplikative nga Financa Publike, si një nga shtyllat kryesore të politikave makroekonomike dhe instrument fundamental i funksionimit të një ekonomie kombëtare si një tërësi dhe si nënsistem i një sistemi ekonomik te vendit. - Pajisjen e studentëve me njohuri aplikative në lidhje me funskionet fiskale dhe instrumentet e realizimit të tyre. Mbi bazën e njohjeve aplikative të krijohen dije për dizajnim optimal të financave publike në kushte dhe rethana të ndryshme të cikleve ekonomike. Karakteristikat dhe specifikat e të mirave publike dhe shpenzimet për sigurimin e tyre, teoritë e zgjedhjes publike, indiferenca dhe preferenca, eksternaliet, rishpërndarrja e të ardhurave shoqërore, alokimi dhe rialokimi i të ardhurave, sigurimet shoqërore dhe shpenzimet për të njëjtat, analiza Kosto – Përfitime, sistemi i të ardhurave shoqërore, sistemi i tatimeve dhe struktura e tyre, aspektet krahasimore të financave publike në vendet e zhvilluara dhe në ato të tranzicionit, specifikat e sistemit fiska të RMV-së, trendet dhe sfidat e tij, decentralizimi fiskal, etj. - Pajisja e studenteve me dituri aplikative të nevojshme profesionale në lidhje me përzgjedhjen e alternativave dhe buxhetimin racional të tyre si në rafshin e financave publike qëndrore poashtu edhe ato lokale.
[10 SETK] Lëndë zgjedhore
- [EBS006] Vlerësimi i Rrezikut Klimatik dhe Strategjitë e Përshtatjes
  Objektivat e lëndës: • Avancojë njohuritë teorike dhe metodologjike të studentëve të doktoraturës mbi vlerësimin e rrezikut klimatik. • Eksplorojë kornizat për të kuptuar cenueshmërinë, qëndrueshmërinë dhe kapacitetin adaptues. • Trajnojë studentët për të vlerësuar në mënyrë kritike strategjitë e adaptimit në kontekste të ndryshme socio-ekonomike dhe ekologjike. • Inkurajojë kërkimin e pavarur dhe kontributin shkencor në debatet mbi rrezikun klimatik dhe adaptimin. • Integrojë perspektivat ndërdisiplinore mbi ndryshimet klimatike, qeverisjen dhe tranzicionet e qëndrueshme.
- [EBS007] Politikat dhe Qeverisja Mjedisore
  Objektivat e lëndës: • Pajisja e studentëve me njohuri të avancuara teorike dhe praktike në fushën e financave publike, si një nga shtyllat themelore të politikave makroekonomike dhe si instrument kyç për funksionimin e një ekonomie kombëtare, si një tërësi e integruar dhe si nënsistem i sistemit ekonomik të vendit. • Zhvillimi i njohurive aplikative mbi funksionet fiskale dhe instrumentet e tyre, me fokus të veçantë në zbatimin e tyre në sektorin e mjedisit. Studentët do të fitojnë aftësi për të dizajnuar politika dhe financa publike në mënyrë optimale, në varësi të kushteve dhe cikleve të ndryshme ekonomike, me qëllim mbrojtjen dhe përmirësimin e mjedisit jetësor. • Aftësimi për të realizuar analiza të kostos dhe përfitimeve të projekteve që lidhen me mjedisin jetësor, duke vlerësuar ato në aspektin e prioriteteve strategjike dhe impakteve indirekte në mjedis. • Pajisja e studentëve me aftësi praktike profesionale për përzgjedhjen e alternativave dhe buxhetimin racional të projekteve mjedisore, si në nivelin e financave publike qëndrore, ashtu edhe në atë të vetëqeverisjes lokale.
- [EBS008] Zhvillimi i Qëndrueshëm dhe Mjedisi
  Objektivat e lëndës: • Të pajisë studentët me njohuri të avancuara teorike dhe praktike mbi zhvillimin e qëndrueshëm. • Të analizojë ndërvarësinë mes mjedisit, shoqërisë dhe ekonomisë. • Të shqyrtojë politika dhe instrumente ndërkombëtare për klimën dhe mjedisin. • Të aftësojë studentët për kërkim të pavarur në fushën e qëndrueshmërisë.
- [EBS009] Ekonomia Mjedisore e Sjelljes
  Ekonomia e sjelljes integron njohuritë nga psikologjia në mendimin ekonomik. Ajo synon të rrisë fuqinë shpjeguese të modeleve ekonomike duke përfshirë një kuptim më të mirë të sjelljes njerëzore dhe faktorëve që e përcaktojnë atë. Njohuritë që ofrohen në këtë lëndë janë të rëndësishme për studiuesit, menaxherët e ardhshëm, analistët, konsulentët dhe politikëbërësit, sepse kanë të bëjnë me kuptimin e mënyrës se si në të vërtetë njerëzit (konsumatorët, konkurrentët, kolegët dhe vetë ata) marrin vendime në lidhje me ekonominë mjedisore, pasi ekonomia neoklasike dështon të paraqesë sjelljen në një mënyrë realiste. Lënda prezanton mjetet dhe këndvështrimet nga ekonomia e sjelljes dhe mënyrën se si ato përdoren në ekonominë mjedisore. Në përfundim të lëndës, studentët duhet të jenë në gjendje të: • Kuptojnë metodat dhe procedurat eksperimentale që përdor ekonomia e sjelljes. • Kenë njohuri se si të lidhin ekonominë e sjelljes me ekonominë mjedisore. • Mësojnë rreth procedurave thelbësore për eksperimente laboratorike dhe në terren që lidhen me ekonominë mjedisore, shembujt e mëparshëm dhe rezultatet e tyre. • Të jenë në gjendje të analizojnë dhe përshkruajnë literaturën përkatëse, pra studimet e ekonomisë mjedisore duke përdorur perspektivën e sjelljes.
- [EBS010] Financat Publike
  Objektivat e lëndës: - Paisjen e studentëve me njohuri të teorive të avancuara dhe aspekte aplikative nga Financa Publike, si një nga shtyllat kryesore të politikave makroekonomike dhe instrument fundamental i funksionimit të një ekonomie kombëtare si një tërësi dhe si nënsistem i një sistemi ekonomik te vendit. - Pajisjen e studentëve me njohuri aplikative në lidhje me funskionet fiskale dhe instrumentet e realizimit të tyre. Mbi bazën e njohjeve aplikative të krijohen dije për dizajnim optimal të financave publike në kushte dhe rethana të ndryshme të cikleve ekonomike. Karakteristikat dhe specifikat e të mirave publike dhe shpenzimet për sigurimin e tyre, teoritë e zgjedhjes publike, indiferenca dhe preferenca, eksternaliet, rishpërndarrja e të ardhurave shoqërore, alokimi dhe rialokimi i të ardhurave, sigurimet shoqërore dhe shpenzimet për të njëjtat, analiza Kosto – Përfitime, sistemi i të ardhurave shoqërore, sistemi i tatimeve dhe struktura e tyre, aspektet krahasimore të financave publike në vendet e zhvilluara dhe në ato të tranzicionit, specifikat e sistemit fiska të RMV-së, trendet dhe sfidat e tij, decentralizimi fiskal, etj. - Pajisja e studenteve me dituri aplikative të nevojshme profesionale në lidhje me përzgjedhjen e alternativave dhe buxhetimin racional të tyre si në rafshin e financave publike qëndrore poashtu edhe ato lokale.

Semestri 3

[C2654] [10 SETK] Propozim-projekt doktorate
Ky aktivitet nënkupton përgatitjen e një projekti të pavarur kërkimor nën mentorim, i cili përbën bazën e disertacionit të doktoratës. Studenti fillon procesin e hartimit të planit kërkimor për disertacionin, duke zhvilluar në mënyrë sistematike komponentët kryesorë të tij. Aktivitetet përfshijnë identifikimin dhe shqyrtimin e literaturës relevante, përcaktimin e kornizës teorike dhe hipotezave kërkimore, përzgjedhjen dhe definimin e metodologjisë së punës, si dhe hartimin e planit individual të kërkimit. Procesi përmbyllet me një prezantim të parë publik të projektit kërkimor.
[C2655] [20 SETK] Seminar për doktoratë dhe prezentimi i raportit I
Ky seminar doktorature përfshin prezantimin dhe diskutimin e raporteve kërkimore të përgatitura nga studentët e doktoraturës në kuadër të programit. Studentët prezantojnë rezultatet e punës së tyre kërkimore, metodologjinë e përdorur dhe gjetjet kryesore, duke marrë feedback akademik nga profesorët dhe kolegët. Aktiviteti synon të zhvillojë aftësitë e komunikimit shkencor, të forcojë mendimin kritik dhe të përmirësojë cilësinë e kërkimit përmes diskutimit akademik.

Semestri 4

[C2656] [15 SETK] Hulumtim dhe organzimi i puntorisë për praktikën hulumtuese
Ky aktivitet përfshin angazhimin e studentëve të doktoraturës në hartimin, organizimin dhe zbatimin e një punëtorie kërkimore brenda programit “Shkenca e mjedisit jetësor, politikat e ndryshimeve klimatike dhe menaxhimi i qëndrueshëm i biznesit”. Studentët do të realizojnë kërkime të fokusuara mbi tema të përzgjedhura në fushat e shkencave mjedisore, politikave klimatike dhe praktikave të qëndrueshme të biznesit, dhe do t’i shndërrojnë gjetjet e tyre në përmbajtje të strukturuar për punëtori. Aktiviteti synon të forcojë aftësitë praktike kërkimore të studentëve, të rrisë kapacitetin e tyre për sintetizim dhe komunikim të njohurive shkencore, si dhe të nxisë bashkëpunimin përmes shkëmbimit akademik dhe profesional.
[C2657] [10 SETK] Publikime
Publikimi i aktiviteteve kërkimore në përputhje me kriteret relevante të mediumit botues. Aktivitetet botuese, suksesi i kandidatit dhe rëndësia e fushës së kërkimit do të kontrollohet para audiencës shkencore.
[C2658] [5 SETK] Mobiliteti i Studentëve
Gjatë semestrit të katërt studenti është i detyruar të realizojë mobilitet në një institucion shkencor, ose institucion tjetër relevant për fushën e kërkimit jashtë vendit në një kohëzgjatje prej të paktën një javë. Qëllimi i mobilitetit të doktorantëve është të prezantojnë, shkëmbejnë dhe diskutojnë punën e tyre kërkimore me kolegë nga vende të tjera për të përmirësuar cilësinë e disertacionit të tyre. Për realizimin e mobilitetit studenti sjell dëshmi nga institucioni, të cilën ia dorëzon mentorit.

Semestri 5

[C2659] [10 SETK] Prezantimi i Rezultateve të Hulumtimit
Në fund të semestrit të 5-të, pas aktiviteteve kërkimore-hulumtuese sipas planit individual, kandidati do t'i prezantojë publikisht rezultatet e përgjithshme të kësaj faze të punimit dhe të hulumtimit.
[C2660] [20 SETK] Seminar për doktoratë dhe prezentimi i raportit II
Ky seminar doktorature përfshin prezantimin dhe diskutimin e raporteve kërkimore të përgatitura nga studentët e doktoraturës në kuadër të programit. Studentët prezantojnë rezultatet e punës së tyre kërkimore, metodologjinë e përdorur dhe gjetjet kryesore, duke marrë feedback akademik nga profesorët dhe kolegët. Aktiviteti synon të zhvillojë aftësitë e komunikimit shkencor, të forcojë mendimin kritik dhe të përmirësojë cilësinë e kërkimit përmes diskutimit akademik.

Semestri 6

[C2661] [30 SETK] Disertacioni i Doktoratës
“Disertacioni i Doktoratës” është aktivitet akademik i cili përfshin realizimin e një hulumtimi origjinal shkencor në një fushë specifike të studimit. Aktiviteti përfshin identifikimin e një problemi kërkimor të rëndësishëm, zhvillimin e metodologjisë së kërkimit, mbledhjen dhe analizën e të dhënave, si dhe interpretimin dhe prezantimin e rezultateve në mënyrë sistematike dhe shkencore. Qëllimi është që studenti të demonstrojë aftësi për kërkim të pavarur dhe krijimin e njohurive të reja ose qasjeve të reja në fushën përkatëse. Aktiviteti synon zhvillimin e aftësive për analizë kritike dhe sintetike, për përdorim të metodologjive kërkimore të avancuara, për prezantim shkencor të rezultateve dhe për respektimin e parimeve të integritetit akademik. Gjithashtu, disertacioni përgatit studentin për kontribut profesional dhe akademik në fushën e tij/saj dhe për pjesëmarrje aktive në komunitetin shkencor ndërkombëtar. Pas përfundimit të disertacionit të doktoratës, nën mentorim, i njejti dorëzohet në Këshillin mësimor-shkencor të fakultetit përkatës, shqyrtohet/pranohet nga Këshilli mësimor-shkencor i fakultetit, u dorëzohet anëtarëve të komisionit dhe fillon procedura e mbrojtjes publike.