Explore Campus 360°
„Во сите сегменти УЈИЕ е специфичен и единствен. Годинава со работа почнува и седмиот факултет, односно Факултетот за технички науки, а само со толку малку факултети УЈИЕ ги има овие димензии. Замислете да имавме 20 или 30 факултети како некои јавни универзитети (УКИМ, УГД или УТ), а со овој систем за квалитет каде ќе беше УЈИЕ“, забележува ректорот Беџети во интервјуто за ИНА.
ИНА: Во период сме на уписи на универзитетите низ нашава држава. Зошто УЈИЕ треба да биде избран за студирање и што го разликува од другите универзитети?
Беџети: УЈИЕ е единствен универзитет, тријазичен, со наставни програми кои се посоодветни за пазарот на трудот, систем за квалитет според меѓународни стандарди (меѓународен надзор), со посветен кадар, кој редовно се обучува и ажурира за дигиталните генерации, со стекнување вештини систем (како технолошки, јазичен, комуникативен, интеркултурен), и не случајно меѓу единствените универзитети на албански јазик е рангиран на прво место според „QS Ranking for 2024“, дури и пред Универзитетот во Тирана. Вработливоста на студентите на УЈИЕ се заснова на докази, а не на перцепции и е околу 75 до 80% (вклучувајќи ги и оние кои доброволно не бараат работа) во рок од 6 месеци од денот на дипломирањето.
ИНА: Кои се иновативните студиски програми за кои студентите изразуваат интерес за градење на нивната успешна кариера?
Беџети: Речиси сите студиски програми (околу 30 додипломски) имаат одредена предност за одредени сегменти. Дури и најтрадиционалните факултети, како што е Правниот факултет, на пример минатата година го освои првото место на регионалните натпревари во Тирана во конкуренција на 16 правни факултети од регионов, додека пред три недели се пласираше во 1/8 од финалето во Нирнберг, меѓу европските универзитети. Да не зборуваме за атрактивноста на Факултетот за современи науки и технологии (СНТ), катедрите за архитектура и дизајн, оние за бизнис и економија, па се до најновиот Факултет за здравствени науки и оној за технички науки.
ИНА: УЈИЕ наскоро ќе наполни 24 години, какви се досегашните резултати или афирмацијата на овој храм на знаење во универзитетскиот свет?
Беџети: Консолидацијата и развојот на академскиот и на научниот раст како и влијанието врз општеството речиси четврт век УЈИЕ меѓу најатрактивните универзитети во земјава и во регионов. Самиот факт е дека и покрај перманентното намалување на бројот на дипломирани студенти, младите кои одат на Запад и претпочитаат да студираат таму, како и покрај намалувањето на наталитетот, УЈИЕ успева да расте секоја година (во просек околу 5% во последните шест години). Ова се резултати кои зборуваат сами за себе. За прв пат оваа година сме добитници на мега-проектот во сојуз со уште 8 други реномирани европски универзитети (Challenge Europe), со буџет од околу 8 милиони евра (УЈИЕ со над 1,1 милиони евра), што говори и за научниот резултати. Тој е единствениот универзитет во регионотв со компонента на меѓународни студенти. Околу 10% од студентите се меѓународни од повеќе од 7-8 земји од целиот свет. Во сите сегменти УЈИЕ е специфичен и единствен. Годинава со работа почнува и седмиот факултет, Факултетот за технички науки, а само со толку малку факултети УЈИЕ ги има овие димензии. Замислете да имавме 20 или 30 факултети, како некои државни универзитети (УКИМ, УГД или УТ) и со овој систем за квалитет каде ќе беше УЈИЕ.
ИНА: УЈИЕ генерално се промовира како истражувачки универзитет. Сепак, се гордее со реткиот сооднос од 1 предавач до 20 студенти, што изгледа сосема идеално за предавање. Како глредате на поврзаноста помеѓу истражувањето и наставата на УЈИЕ?
Беџети: Научното истражување на УЈИЕ не е само демагошка реторика, туку е и суштинско. Индикаторите за успешност на истражувањето се дел од составувањето на платата на секој поединечно со специфичен пондер од околу 20% од истиот. Бројот на истражувања и публикации во високо релевантни научни списанија со импакт-фактор и голем број на цитати исто така, се наградува со специфичен финансиски надомест покрај редовниот надоместок. Значи, секое истражување и научно достигнување се оценува со однапред дефиниран систем и одобрен од Советот на УЈИЕ (R&R-Ranking and Remuneration). Врз основа на истражување се градат и наоди и научни факти за наставата. Докторската школа со запишани 40-50 запишани студенти по академска година (иако над 150 студенти аплицираат годишно) создава голема истражувачка позадина и ја претставува најпродуктивната платформа за истражување во земјава.
ИНА: Како Универзитет, како успевате да ја комбинирате наставата со ангажирање на професионални предавачи, но и личности од областа на бизнисот, политиката и новинарството?
Беџети: Практичната настава во сите области, вклучително и правната, социјалната и комуникациската област, покрај бизнисот, информатиката и технологијата, е уште една карактеристика што го издвојува овој Универзитет. Затоа, Универзитетот останува многу привлечен дури и за новите генерации (генерација Z) кои сè помалку претпочитаат да учат механички и имаат сè помала желба само за читање! Покрај новинарите во програмите за комуникација, нотарите, адвокатите, извршителите, судиите и обвинителите во програмите за јурисдикција, потоа успешните бизнисмени и креаторите на економската политика во економијата и деловните програми, ИТ- инженерите (како оние во развојот на софтвер, итн. оние хардверот) во Програмите за компјутерски науки до студии за архитектура и уметници (сликари) и успешни дизајнери, сите овие и не само, се дел од практичната настава на УЈИЕ. Затоа, студентите полесно се вработуваат и се поуспешни на пазарот на трудот, како што елаборирав погоре.
ИНА: Што се однесува до состојбата во образованието и реформите кои не даваат резултати ниту во високото образование, на светската ранг-листа нашите универзитети се дното на листите. Загрижувачки се и резултатите од ПИСА. Каде ги насочувате слабостите и што треба да се направи како приоритети?
Беџети: Проблемот лежи во образовниот систем во неговата сложеност, на сите нивоа, но врвот на импровизацијата се достигнува во високото образование. Сè додека системот се заснова на квантитет и форма, а не на квалитет и суштина, тешко е да се тврди за успешни промени. Се плашам да го употребам терминот „реформа“ затоа што алудира на „про-форма“! Прашањето е премногу сложено за да се објасни во неколку редови. Веќе 18 месеци ги водам Интеруниверзитетската конференција и Ректорската конференција (околу 17 универзитети) и ја искористивме можноста што некогаш „политиката“ се фокусираше на овогодинешните избори, три месеци работевме на изработка на текстот на Законот за високо образование, кој (за прв пат по три децении) беше едногласно изготвен од високообразовниот сектор. Сега останува политиката да испита, прифати или отфрли, но целата одговорност е директно на неа! Утре не може да се оправда(како досега) дека самите универзитети го подготвиле Законот.
ИНА: Новата министерка за образование, Светлана Јаневска најави реформи во високото образование, како што е дуалното образование на универзитетите, што значи зголемување на практиката, потоа ревизија на универзитетите и универзитетските катедри каде ќе има реакредитација и други реформи. Како ги оценувате овие известувања?
Беџети: Министерката за образование проф. Весна Јаневска има амбициозни планови. Пред две недели се сретнавме на работна средба со неа и новоизбраниот заменик-министер Лулзим Алиу, на која разговаравме за многу аспекти од високото образование и науката. Се надеваме дека ќе ја најдеме поддршката од Владата за спроведување на некои (па и радикални) промени, засновани не на дневните политики, туку на прелиминарните оценки што ќе ги направи Советот за евалуација, надлежен орган при Агенцијата за квалитет во високото образование во РСМ.
ИНА: Која е вашата порака до сите кои го избираат УЈИЕ, но и вашата визија како ректор за развој и унапредување на оваа високообразовна институција?
Беџети: Ви благодариме за можноста уште еднаш да им се обратиме на матурантите преку вашата платформа. Слободата на избор останува основата на човековата слобода. Изберете го УЈИЕ, Универзитет на можности и применети знаења, персонализиран сервис за секој студент со целосно почитување на етичкиот кодекс. Во текот на целото студирање, можете да побарате каква било услуга, освен положен и неположен испит. Потребен ви е само еден семестар за да се уверите во ова. (Интервју: Насер Пајазити/ИНА).